Oerlesche en Zandoerlesche bossen

Ligging en bereikbaarheid
Dit bosgebied ligt ten zuiden van Oerle en oostelijk van Zandoerle en is een redelijk aaneengesloten complex met een omvang van ongeveer 100 hectare. Een flink deel van de bossen is in bezit van de gemeente Veldhoven, het overige deel is in eigendom van particulieren. De bossen worden doorsneden door een tweetal asfaltwegen (Eindhovensebaan en Zittard) en meerdere zandpaden. Verspreid in het bos vindt men een aantal woningen en de blokhut van een scoutinggroep. Er is beperkte parkeergelegenheid aan de Zandoerleseweg (beter bekend als de Brink); alternatieve startpunten zijn: de parkeerplaats bij camping de Molenvelden aan de Banstraat of de parkeerplaats bij de kinderboerderij de Hazewinkel aan de Sondervick.

Naamgeving en geschiedenis
Zandoerle behoort tot één van de oudste kernen van Brabant en kent een lange geschiedenis. Rondom Zandoerle, waarvan de naam uit 1249 bekend is, heeft landbouwgebied gelegen, met name op de plek waar nu het bosgebied ligt. Het landbouwgebied bestond uit kleine akkers, waarvan de omvang nu nog goed herkenbaar is in het landschap. De akkers zijn lang geleden verdroogd vanwege ontwatering van de omliggende, lager gelegen, gronden, waardoor landbouw niet meer mogelijk was. De akkers zijn vervolgens beplant met bos. Op de oudste bekende detailkaart, in de gemeenteatlas van Jacob Kuijper uit 1868, is dit bosgebied (toen nog gemeente Oerle) reeds ingetekend.
Uit historisch onderzoek is gebleken dat de akkers door de toenmalige boeren werden omgeven door aarden wallen. Deze wallen werden opgeworpen als beveiliging tegen het wild en om het vee uit de akkers te houden. Verder dienden ze om grenzen aan te duiden en om door de wind aangevoerd zand tegen te houden. Ze raakten begroeid met dichte struiken en bomen, zodat ze ondoordringbaar werden. De huidige wallen dateren vermoedelijk uit de late middeleeuwen. Doordat de akkers in onbruik raakten en nadat er met name naaldbos op de oude akkers aangeplant was, verdween de oorspronkelijk rijke begroeiing met kruiden, struiken en bomen voor een flink deel.
Na het aanplanten van bos zijn veel percelen in gebruik geweest voor hakhout, met name eiken. Het hout werd zowel gebruikt om kachels en ovens mee te stoken als voor zelfgemaakte gereedschappen.

Huidige situatie
Vandaag de dag is het gebied een afwisseling van loofbos, naaldbos en open agrarische percelen. Door het versnipperde eigendom van de kleine percelen is het gebruik van het bos zeer verschillend geweest. Op een aantal percelen is grove den aangeplant. Deze opstanden zijn soms flink gedund zodat ondergroei van loofhout kon ontstaan. Op andere plekken is dat nagelaten en ontbreekt de ondergroei. Naast grove den vinden we wat dichtstaande lariks en douglasspar. Veel percelen hebben lang een hakhoutgebruik gekend. Op onregelmatige tijden en plaatsen werd een stuk eikenhakhout gerooid, waarna de stobben opnieuw konden uitlopen. Op de meeste percelen waar nu loofhout is te vinden, is het hakhoutgebruik echter allang geleden gestopt, zodat het loofhout nu als bos is doorgeschoten. De meeste aanwezige bospercelen hebben een leeftijd van tussen de 50 en 100 jaar. Er is vrijwel geen jong bos te vinden, wat de variatie in landschap niet ten goede komt.

Wallen
Wat we verder nog terugzien is het oude, kleinschalige wallenpatroon, met daarop restanten van de oorspronkelijke begroeiing, zoals het karakteristieke eikvarentje. Veel wallen zijn echter geërodeerd of afgegraven. Toch blijken er nog tientallen van deze wallen in het gebied herkenbaar aanwezig te zijn.

Wandeling
In het gebied is door het IVN een wandeling uitgezet; de route is te herkennen aan groene bordjes op een paal met schuine kop. De richting van de schuine kop wijst in de richting van de wandeling. Startpunt van de wandeling is het kerkplein in Oerle. Van daaruit naar de St. Janstraat en voorbij het grote witte gebouw rechtsaf het zandpad in. De route voert u langs de voormalige akkertjes, de houtwallen en de hakhoutpercelen, maar ook over het aloude marktveld (met een grote monumentale en volkskundige waarde) van Zandoerle met het bekende kapelletje en het nog bekendere kanon, een overblijfsel uit de Tweede Wereldoorlog.