Groot Goor

Ligging en bereikbaarheid
Dit 55 hectare grote natuurgebied is gelegen in het grensgebied van de gemeenten Eersel, Bergeijk en voor een klein deel in Veldhoven. Op Veldhovens gebied wordt het Groot Goor ook wel 'Het Goor' genoemd. Het Groot Goor is een smal, langgerekt gebied dat ligt in het beekdal van het riviertje de Run, dat tevens de zuidoostelijke begrenzing vormt. In het noordwesten wordt het Groot Goor begrensd door een in het verleden gegraven afwateringssloot: de 'Pinkgieter'.

Naamgeving en geschiedenis
De naam 'Goor' wordt sinds mensenheugenis gebruikt. Goor, in het Brabantse dialect 'Gurke' is één van de benamingen waarmee een moerasachtig gebied wordt aangeduid. Andere namen die in onze streek worden gebruikt zijn 'Broek' en 'Moer'. 'Groot' werd hier gebruikt om het te onderscheiden van het Klein Goor. Dit voormalige broekbosje, dat in het beekdal van de Gender tussen de A67 en de Locht ligt, is in de jaren zestig in gebruik geweest als vuilstort en is inmiddels omgetoverd tot een golfbaan.

In de oudheid is het Groot Goor ontstaan door kwelwater (opborrelend grondwater). In deze waterplas groeide veen, een soort mos. Op de bodem van het Groot Goor werd het afgestorven veen in vele duizenden jaren omgezet in turf. Vanaf de 15e eeuw is er dan ook, op beperkte schaal, turf gewonnen voor gebruik als brandstof. Doordat deze turf nogal nat en niet van zo'n beste kwaliteit was werd die ook wel 'klot' genoemd. Het Groot Goor had tot het begin van de vorige eeuw een open structuur. Net als in andere beekdalen was een deel in gebruik als hooiland, maar daarvoor was het eigenlijk te nat. Toen de mensen zich terugtrokken ontstond er vanzelf een moeras- of broekbos. In feite is dit één van de weinige gebieden in Nederland met een vrijwel natuurlijke begroeiing.
Voor veel dieren is het Grootgoor een ideaal gebied. Zo is er bijvoorbeeld een groot aantal reeën, dat hier profiteert van de rust en de rijke onderbegroeiing. Doordat het bos erg vochtig is met veel dode bomen, wemelt het er van de insecten, die op hun beurt weer veel vogels aantrekken. Bijzondere soorten die we hier aantreffen zijn de wielewaal, met zijn tropisch klinkende zang, en de zeldzame houtsnip.

Wandelingen
Omdat het gebied erg nat is, lopen er geen wegen of paden doorheen. Het is dan ook niet toegankelijk voor publiek. De enige mogelijkheid voor een wandeling is het 'schouwpad' aan beide zijden langs de Run. Dit schouwpad is bereikbaar via de Riethovensedijk; na ongeveer 1 km is er rechts een zandpad dat hierop uitkomt. Verspreid over de lengte van het bos liggen een viertal stuwtjes, waar men kan oversteken om de terugtocht, aan de andere zijde, in te zetten. Het is beslist de moeite waard om op deze manier toch met het gebied en zijn flora en fauna kennis te maken.

Huidige situatie
Door de kanalisatie van de Run in de zestiger jaren, de lage grondwaterstand en door de warme zomers en winters van de laatste jaren gaat het gebied als 'Goor' in kwaliteit achteruit. Er zijn echter plannen om de grondwaterstand weer te verhogen, waardoor het specifieke karakter van dit gebied zich, op termijn, kan herstellen.

Ondanks de verdroging staan grote delen vaak blank, vooral in het winterseizoen. Hier is dus geen plaats voor naaldbomen en zelfs eiken hebben het moeilijk. Zwarte els en berk hebben er de overhand met vooral veel braam, zeggen en varens als onderbegroeiing. Dit is een van de weinige plaatsen waar je de imposante (en beschermde) koningsvaren nog veelvuldig kunt aantreffen. Maar de gagel- en wilgenstruwelen en het rietmoeras van weleer zijn zowat verdwenen. Een klein stukje van het Goor, dat bekend is onder de naam 'Pastoorstuin', werd rond 1950 door pastoor P. Hoeks uit Hintham gebruikt als groentetuin en kwekerij. Hij heeft de grond met een halve meter opgehoogd. Daar vinden we exotische soorten als sitkaspar en rododendron.