Dommelbeemden

Beemden zijn de vochtige stukken grasland die langs een beek werden aangelegd. Deze gronden waren alleen geschikt als hooiland. Dit hooi was belangrijk omdat het diende als wintervoer voor het vee. De Dommel is een van de vele beken die aan het landschap van Brabant haar eigen en fraaie karakter geven.
In vroeger dagen lagen langs de Dommel kleinschalige cultuurlanden met hakhoutwallen, broekbossen, populierenbossen en moerassige beemden. Bij langdurige en hevige regenval trad de Dommel buiten haar oevers en zette een vruchtbare sliblaag af. De aanwezigheid van zowel voedselarme als -rijke gronden, drogere en nattere gronden en van alle overgangszones daartussen, zorgden voor de kleinschaligheid van het Dommeldal. In onze omgeving waren de oevers tot aan het eind van de negentiende eeuw vooral in gebruik als akker- en weiland.
In de loop van de twintigste eeuw is de beek behoorlijk recht getrokken. Het doel was om ten gerieve van de landbouw het water zo snel mogelijk af te voeren en daardoor de grondwaterstand van de omliggende gronden te verlagen. De meeste houtwallen verdwenen en er ontstonden grootschalige weilanden.

Inmiddels is Natuurmonumenten bezig het oude cultuurlandschap te herstellen in de door hen verworven gebieden. Er zijn nieuwe houtwallen aangelegd met voornamelijk essen, elzen en (knot)wilgen, met langs de randen besdragende bomen en struiken als lijsterbes en Gelderse roos. In de voorheen vochtige graslanden zijn poelen gegraven voor groene kikker, alpenwatersalamander en andere amfibieën. Ook zijn er opnieuw hakhoutbosjes aangelegd; een ervan tijdens een Boomplantdag. Deze bosjes worden eens in de 10-12 jaar selectief gekapt om een gevarieerde onderbegroeiing te verkrijgen; vrijwilligers leveren hierbij een grote bijdrage. Afwisseling van oud en jong bos is erg aantrekkelijk voor veel soorten vogels en kleine zoogdieren. Door inventarisaties is aangetoond dat zowel de aantallen als de soortenrijkdom zijn toegenomen.
Behalve Natuurmonumenten beheren enkele particuliere eigenaren hun bezittingen langs de Dommel eveneens op een milieuvriendelijke manier.

Het gebied omvat de oostelijke oever van de Dommel, welke de grens vormt met de gemeente Waalre. De enige weg die er doorheen loopt is een zandpad, de Nagelmekerseweg. Dit is het verlengde van de Runstraat, welke, met nog een vertakking, uitkomt op de Volmolenweg.

Wandelingen
Door het gebied en langs de beek is door Natuurmonumenten in samenwerking met het IVN een fraai wandelpad uitgezet. U wandelt door bossen, weiden, langs de oever van de meanderende Dommel.
Het resultaat van natuurherstel kunt u al wandelend goed waarnemen. In contrast met het natuurherstel ziet u ook weiden met intensieve veeteelt.
Een uitgebreide beschrijving met een kaartje vindt u op www.natuurmonumenten.nl. Kies route nr. 5, onder 'natuurgebieden' in 'Noord-Brabant'. U kunt parkeren bij de Vlasroot en daar de weg oversteken.
Andere mogelijke startpunten zijn de recreatiecentra 't Witven aan de Runstraat of 'de Volmolen' aan de Volmolen in Waalre.

IVN Veldhoven/Vessem
Twee keer per maand (in principe elke eerste dinsdag en tweede zondag) vindt er in één van de natuurgebieden in de omgeving een excursie plaats onder begeleiding van natuurgidsen.
Tenzij anders vermeld, duren alle wandelingen ongeveer twee uur, en, weer of geen weer, ze gaan altijd door. Dus zorg voor gepaste kleding, een paar stevige schoenen en een thermoskan koffie. Ook een verrekijker kan handig zijn.