Calvarieberg te Zeelst

Locatie
In de oude kern van Zeelst, op de hoek van de Heuvel en de Blaarthemseweg, bevindt zich de H. Willibrorduskerk (1871-1873), een kerk in neogotische stijl. Het diende als vervanging van een eerder kerkgebouw. Het kerkdorp bezit nog steeds een eigen begraafplaats. Deze werd aangelegd ten tijde van de bouw van de kerk.
Het is gelegen vlak achter de kerk, verscholen tussen het groen en de aanpalende bebouwing. De ingang is zodoende wat lastig te vinden. Toch is het de moeite waard om even een blik te werpen op dit verstilde plekje.

Achtergrond
De eenvoudige begraafplaats is bescheiden van afmeting. Het kavel van een kleine 70 meter breed, net geen vierkant vormend, bestaat uit verschillende perken.
Een opvallend monument op de begraafplaats is een calvarieberg. Vanaf de toegangspoort van het terrein loopt een pad naar het midden van de begraafplaats, waar tevens de calvarieberg is gelegen.
De term calvarieberg is afgeleid van de heuvel Golgotha, even buiten de muren van Jeruzalem. Hier is naar zeggen Jezus van Nazareth gekruisigd en gestorven om de zonden van alle mensen op zich te nemen. Volgens een vermelding in de Bijbel was er in de buurt van deze locatie een tuin met een graf, de tuin van Josef van Arimatea. Het graf was uitgehouwen in een rots. In dit graf is Jezus begraven.
Deze combinatie maakt dat de aanwezigheid van een calvarieberg, al dan niet in combinatie met een rotsgraf, niet ongebruikelijk is op een begraafplaats. Door heel Nederland zijn deze te vinden, veelal in het zuiden van het land, maar ook in de noordelijke provincies.

Beschrijving
In het geval van Zeelst is de Calvarieberg (uit 1905) zo'n 4 meter hoog, excl. het kruis met Christus dat zich bovenop de calvarieberg bevindt. Het kruis is ruim 2 meter lang.
Aan weerszijden van het kruis staan 2 stenen beelden opgesteld. Aan de linkerzijde Maria en aan de andere zijde Johannes, beiden expressief gebeeldhouwd door lichaamshouding en gezichtsuitdrukking.
De calvarieberg is gecombineerd met een rotsgraf. Hoewel de calvarieberg is overgroeid met hangplanten, is de ingang duidelijk zichtbaar. Dit komt mede door een helderwit grafmonument dat de ingang markeert.
Vaak is een calvarieberg opgericht ter opluistering van een of meerdere graven van priesters en/of pastoors, zo ook in Zeelst. In de holle ruimte van het rotsgraf bevindt zich een priestergraf en achterin een witmarmeren beeld van een liggend Christusfiguur.
Voor de calvarieberg zijn ook een aantal graven aanwezig, allen van priesters en pastoors die in Zeelst hebben gediend. De datering van de graven varieert van 1825 tot ver in de 20e eeuw.
Deze calvarieberg is de mooiste die Veldhoven rijk is.
Het is met recht een monument in het groen te noemen!

Bronvermelding:

1. Jacques Bijnen / Veldhoven 4000 jaar. - Veldhoven : Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven, 2005, p. 160: achtergronden bij de bouw van de kerk
2. Bijbel in de Statenvertaling. - Haarlem : Nederlandse Bijbelgenootschap, 1987. Het Nieuwe Testament, Evangelie van Lucas 23